علائم خرابی شمع خودرو چیست؟ نشانه ها و روش تشخیص

علائم خرابی شمع خودرو می تواند شامل لرزش موتور در حالت درجا، ریپ زدن هنگام گاز دادن، افت شتاب و بد روشن شدن باشد. این نشانه ها خرابی شمع را قطعی نمی کنند؛ برای تشخیص باید شمع، کوئل و علت های مشابه بررسی شوند. چراغ چک چشمک زن همراه با بد کار کردن شدید موتور، نیاز به اقدام فوری دارد.

در این راهنما نشانه های عملکردی و ظاهری را جدا می کنیم، تفاوت شمع با کوئل و وایر را توضیح می دهیم و مشخص می کنیم چه زمانی بررسی در محل لازم است. این راهنما درباره شمع جرقه موتور بنزینی است، نه شمع گرمکن موتور دیزل.

• نشانه های مهم: ریپ، لرزش درجا، افت شتاب و سخت روشن شدن.
• تشخیص: علائم مشترک هستند؛ قبل از تعویض، علت بررسی شود.
• هشدار: چراغ چک چشمک زن با لرزش شدید یا بوی شدید سوخت را جدی بگیرید.
• زمان تعویض: طبق دفترچه خودرو و کد دقیق شمع؛ نه یک کیلومتر ثابت برای همه.

شمع فرسوده یا آلوده ممکن است روشن شدن موتور را دشوار کند و با افت بازده همراه باشد. مصرف بیشتر بنزین نیز علت های متعددی دارد و باید در شرایط رانندگی مشابه سنجیده شود. اگر استارت اصلا موتور را نمی چرخاند، ابتدا مسیر علت استارت نخوردن خودرو را بررسی کنید؛ این وضعیت با بد روشن شدن موتور متفاوت است.

روشن شدن چراغ چک ممکن است با بدسوزی یا میس فایر همراه باشد، اما بدون خواندن خطا و بررسی فنی نمی توان شمع را مقصر دانست. بوی بنزین نیز ممکن است ناشی از نشتی سوخت باشد؛ اگر بو شدید است، برای تست شمع موتور را روشن نگه ندارید.

از این جدول برای تعیین قدم بعدی استفاده کنید، نه تشخیص قطعی قطعه خراب.

بررسی شمع بازشده می تواند سرنخ بدهد، اما رنگ شمع به تنهایی تشخیص نهایی نیست. باز کردن شمع باید روی موتور سرد، با ابزار مناسب و طبق دستور سازنده انجام شود. پیش از باز کردن، محل هر شمع مشخص شود تا نتیجه با همان سیلندر تطبیق داشته باشد.

گرد شدن لبه الکترود یا خارج شدن فاصله دهانه از مقدار مجاز می تواند جرقه زنی را دشوار کند. مقدار دهانه باید از مشخصات همان موتور و کد شمع گرفته شود؛ برای همه خودروها یک عدد مشترک وجود ندارد.

تشخیص درست، حاصل تطبیق شرح علائم، سوابق سرویس، داده های دیاگ و آزمایش قطعات است. شنیدن صدای موتور یا دیدن یک کد خطا برای حکم قطعی درباره شمع کافی نیست.

1. شرح دقیق علائم: زمان شروع مشکل، سرد یا گرم بودن موتور، آخرین سوخت گیری و سرویس اخیر ثبت شود.
2. بررسی سوابق: کد شمع، زمان نصب و سازگاری آن با موتور کنترل شود.
3. دیاگ: کدها و داده های مربوط به بدسوزی پیش از پاک کردن ثبت شوند.
4. بازدید فنی: شمع، اتصالات کوئل و در خودروهای مجهز، وایرها بررسی شوند.
5. آزمون تکمیلی: در صورت نیاز سوخت رسانی و سلامت مکانیکی سیلندر بررسی شود.

برای آزمایش جرقه، وایر یا کوئل را با دست از موتور روشن جدا نکنید. آزمایش باز و غیراصولی جرقه کنار بخار بنزین خطرناک است و ممکن است به تجهیزات آسیب بزند.

شمع جرقه را در محفظه احتراق ایجاد می کند؛ کوئل ولتاژ لازم را تامین می کند و وایر، در سامانه های دارای وایر، آن را منتقل می کند. ایراد هرکدام می تواند ریپ و لرزش مشابه بسازد. بعضی خودروها کوئل مستقیم روی شمع دارند و وایر مجزا ندارند؛ بنابراین تشخیص باید متناسب با نوع سامانه باشد. برای شناخت نشانه های مشترک و روش بررسی کوئل، راهنمای علائم خرابی کویل خودرو را بخوانید.

تمیز کردن، فرسودگی الکترود، ترک چینی یا آسیب حرارتی را برطرف نمی کند. برای شمع های دارای الکترود ظریف نیز تراشیدن و برس زدن نامناسب ممکن است آسیب ایجاد کند. درباره سرویس پذیری همان کد شمع، دستور سازنده ملاک است؛ شمع آسیب دیده باید تعویض شود و علت آلودگی هم بررسی شود.

در سرویس دوره ای معمولا مجموعه شمع های موتور مطابق برنامه سرویس بررسی و تعویض می شود. اگر یک شمع تازه به صورت موضعی آسیب دیده، تصمیم درباره تعویض تکی یا مجموعه به وضعیت بقیه شمع ها و علت خرابی بستگی دارد. ترکیب شمع های ناسازگار راه حل مناسبی نیست.

لرزش، ریپ و بد روشن شدن در این خودروها هم می تواند دیده شود؛ اما نوع موتور و آرایش کوئل مهم تر از نام بدنه خودرو است. حتی دو پژو ۲۰۶ ممکن است موتور و قطعات متفاوت داشته باشند. برای انتخاب شمع و فاصله دهانه، کد موتور و مشخصات سازنده را بررسی کنید. بحث اختصاصی موتور EF7 در عیوب شمع و علل آن در موتور EF7 جداگانه آمده است.