در نمونه های مستند این راهنما، زمان تعویض روغن موتور در شرایط عادی از ۵٬۰۰۰ تا ۱۰٬۰۰۰ کیلومتر و از شش ماه تا یک سال متفاوت است؛ هر کدام زودتر برسد. مثلا در نسخه بررسی شده دفترچه رانا و تارا، موعد عادی ۱۰٬۰۰۰ کیلومتر یا یک سال است و در شرایط سخت به ۵٬۰۰۰ کیلومتر یا شش ماه کاهش می یابد. برای شاهین توربو، موعد عادی ۵٬۰۰۰ کیلومتر یا شش ماه و موعد شرایط سخت ۴٬۰۰۰ کیلومتر یا شش ماه است.
این بازه، دستور مشترک همه خودروها نیست؛ جدول زیر مدل و منبع هر عدد را مشخص می کند. نوع روغن، نسخه موتور و شرایط استفاده باید با همان برنامه سازگار باشند. روشن شدن چراغ فشار روغن هنگام کار موتور نیاز به توقف ایمن و خاموش کردن موتور دارد؛ آن را با رسیدن موعد سرویس اشتباه نگیرید.
- رانا و تارا در نسخه های بررسی شده: عادی ۱۰٬۰۰۰ کیلومتر یا یک سال؛ سخت ۵٬۰۰۰ کیلومتر یا شش ماه.
- شاهین توربو در نسخه بررسی شده: عادی ۵٬۰۰۰ کیلومتر یا شش ماه؛ سخت ۴٬۰۰۰ کیلومتر یا شش ماه.
- زمان یا کیلومتر: هر کدام زودتر برسد؛ کم بودن پیمایش، موعد زمانی را حذف نمی کند.
- ترافیک و مسیر کوتاه مکرر: ممکن است مشمول برنامه شرایط سخت باشند.
- رنگ روغن: به تنهایی معیار تعویض نیست؛ چراغ فشار روغن هم یادآور سرویس نیست.
زمان تعویض روغن موتور را چگونه مشخص کنیم؟
موعد تعویض، رسیدن به حد کیلومتر یا زمان برنامه سرویس خودرو است؛ هر کدام زودتر اتفاق بیفتد. جدول این مقاله نمونه های واقعی را با تفکیک شرایط عادی و سخت نشان می دهد. نخست مدل و کد موتور خود را مشخص کنید، سپس ردیف مربوط را با نسخه دفترچه تحویلی و دستور فعلی خدمات پس از فروش تطبیق دهید.
نام تجاری خودرو یا عبارت «روغن ده هزار کیلومتری» روی محصول برای تعیین موعد کافی نیست. ممکن است دو نسخه یک خودرو، موتور و برنامه متفاوتی داشته باشند.
سه اطلاعاتی که پیش از تعیین موعد نیاز دارید
تاریخ و کیلومتر آخرین سرویس، مشخصات روغن مصرف شده و برنامه نگهداری خودرو را کنار هم بگذارید. سپس مسافت طی شده را از اختلاف کیلومتر فعلی و کیلومتر سرویس قبلی به دست آورید. اگر تاریخ آخرین تعویض معلوم نیست، از روی رنگ روغن تاریخ حدس نزنید؛ سوابق تعمیرگاه یا فاکتور را بررسی و برای تعیین سرویس پایه با مرکز معتبر هماهنگ کنید.
روغن موتور هر چند کیلومتر باید تعویض شود؟
در برنامه های بررسی شده، روغن و فیلتر رانا و تارا در شرایط عادی هر ۱۰٬۰۰۰ کیلومتر و شاهین توربو هر ۵٬۰۰۰ کیلومتر تعویض می شوند. در شرایط سخت، عدد رانا و تارا به ۵٬۰۰۰ و شاهین توربو به ۴٬۰۰۰ کیلومتر می رسد. محدودیت زمانی هر ردیف نیز باید رعایت شود.
جدول کیلومتر و زمان تعویض روغن خودروهای رایج
| خودرو و محدوده کاربرد | شرایط عادی | شرایط سخت |
|---|---|---|
| رانا / رانا پلاس؛ نسخه بررسی شده دفترچه TU5 و TU5P [۱] | ۱۰٬۰۰۰ کیلومتر یا یک سال | ۵٬۰۰۰ کیلومتر یا شش ماه؛ نصف برنامه عادی |
| تارا TU5P؛ نسخه ۱۶ اسفند ۱۴۰۳ [۲] | ۱۰٬۰۰۰ کیلومتر یا یک سال | ۵٬۰۰۰ کیلومتر یا شش ماه؛ نصف برنامه عادی |
| سمند با موتور XU7 و EF7؛ نسخه بررسی شده دفترچه [۳] | ۱۰٬۰۰۰ کیلومتر یا یک سال | ۵٬۰۰۰ کیلومتر یا شش ماه؛ نصف برنامه عادی |
| شاهین توربو دستی و CVT؛ دفترچه با شناسه ۱۴۰۳۰۳۲۱ [۴] | ۵٬۰۰۰ کیلومتر یا شش ماه | ۴٬۰۰۰ کیلومتر یا شش ماه |
محدوده اعتبار جدول: این اعداد از نسخه های مشخص دفترچه سازندگان استخراج شده اند. شاهین پلاس، موتورهای به روز شده و مدل های خارج از جدول را نباید صرفا با شباهت نام خودرو به این ردیف ها نسبت داد. برنامه جدید اعلام شده برای شماره شاسی خودرو بر نسخه های قدیمی مقدم است. منابع شماره دار جدول در انتهای مقاله آمده اند.
مثال واقعی محاسبه موعد بعدی
اگر رانا با برنامه جدول در کیلومتر ۶۰٬۰۰۰ سرویس شده و در شرایط سخت استفاده می شود، موعد مسافتی بعدی ۶۵٬۰۰۰ کیلومتر است؛ ولی اگر شش ماه زودتر تمام شود، موعد زمانی ملاک است. برای همان برنامه در شرایط عادی، سقف بعدی ۷۰٬۰۰۰ کیلومتر یا یک سال پس از سرویس است.
تعویض روغن موتور هر چند ماه لازم است؟
در نمونه های جدول، موعد زمانی شش ماه یا یک سال است؛ حتی اگر کیلومتر تعیین شده را طی نکرده باشید. مثلا رانا و تارا در برنامه عادی بررسی شده یک سال و در شرایط سخت شش ماه محدودیت دارند. شاهین توربو در هر دو برنامه بررسی شده، محدودیت شش ماه دارد.
برای ماشین کم کارکرد، تاریخ سرویس را در تقویم ثبت کنید. توقف طولانی در پارکینگ یا نرم کار کردن موتور دلیل حذف موعد زمانی نیست. تاریخ تولید روغن در ظرف هم با مدت استفاده آن داخل موتور یکسان نیست.
سفرهای کوتاه مکرر را فقط «پیمایش کم» حساب نکنید؛ استارت سردهای متعدد و نرسیدن موتور به دمای کاری می توانند خودرو را مشمول شرایط سخت کنند. پیش از استفاده دوباره پس از خواب طولانی، علاوه بر موعد سرویس، سطح روغن و نشتی را بررسی کنید.
ترافیک تهران چه تاثیری بر دوره تعویض روغن دارد؟
ترافیک سنگین و کارکرد طولانی درجا می توانند فاصله سرویس را کوتاه کنند. مثلا در نسخه های رانا، تارا و سمند بررسی شده، برنامه شرایط سخت نصف زمان و مسافت عادی است؛ در شاهین توربو کاهش مسافت از ۵٬۰۰۰ به ۴٬۰۰۰ کیلومتر است و محدودیت شش ماه باقی می ماند.
هنگام توقف، موتور کار می کند ولی کیلومترشمار افزایش متناسبی ندارد. برای راننده ای با مسیرهای پرتوقف، عدد کیلومتر به تنهایی نشان دهنده ساعت کار موتور نیست.
چه استفاده ای ممکن است شرایط سخت باشد؟
سفر کوتاه مکرر، کارکرد طولانی درجا، ترافیک سنگین، مسیر پرگردوغبار و بعضی شرایط دمایی یا بارگذاری می توانند شرایط سخت محسوب شوند. مصداق ها در دفترچه هر خودرو مشخص شده اند. زندگی در تهران به تنهایی به معنی یک برنامه ثابت نیست؛ الگوی واقعی رانندگی اهمیت دارد.
نصف کردن فاصله فقط برای ردیف هایی درست است که سازنده چنین دستوری داده باشد؛ جدول شاهین نشان می دهد این نسبت برای همه خودروها یکسان نیست. در زمان سرویس، ترافیک روزانه، توقف های طولانی و مسیرهای کوتاه خود را به تعمیرکار توضیح دهید.
جدول تصمیم گیری برای تعویض یا بررسی روغن موتور
این جدول، موعد سرویس دوره ای را از علامت خرابی جدا می کند. وجود هشدار فنی ممکن است به بررسی فوری نیاز داشته باشد، حتی اگر روغن به تازگی عوض شده باشد.
| وضعیت مشاهده شده | معنای عملی | اقدام مناسب |
|---|---|---|
| رسیدن به زمان یا کیلومتر سرویس | موعد تعویض طبق برنامه خودرو | سرویس روغن و فیلتر مطابق دستور سازنده |
| پیمایش کم و گذشت محدودیت زمانی | کیلومتر کم، موعد زمانی را حذف نمی کند | انجام سرویس در موعد زمانی مقرر |
| ترافیک و کارکرد درجا به صورت مکرر | احتمال قرار گرفتن در شرایط سخت | بررسی جدول سرویس شرایط سخت همان خودرو |
| تیره یا سیاه شدن روغن به تنهایی | برای تعیین عمر باقی مانده کافی نیست | کنترل سوابق، موعد و علائم همراه |
| پایین آمدن سطح روغن | نیاز به کنترل مقدار و علت کاهش | اصلاح سطح طبق دفترچه و بررسی کاهش تکراری |
| چراغ فشار روغن هنگام کار موتور | هشدار احتمالی اختلال روغن کاری | توقف ایمن، خاموش کردن موتور و درخواست بررسی |
| نشتی شدید یا صدای غیرعادی همراه هشدار | احتمال آسیب با ادامه کار موتور | ادامه ندادن رانندگی و ارزیابی نیاز به حمل |
روغن سنتتیک و نوع موتور چقدر در موعد سرویس موثرند؟
سنتتیک بودن به تنهایی مجوز افزایش کیلومتر تعویض نیست. روغن باید گرانروی، سطح کارایی و تاییدیه مورد نیاز موتور را داشته باشد؛ سپس فاصله سرویس مجاز همان خودرو رعایت شود. بنابراین جدول های کلی «معدنی ۳۰۰۰، نیمه سنتتیک ۵۰۰۰ و سنتتیک ۱۰۰۰۰ کیلومتر» را نباید دستور قطعی همه موتورها دانست.
گرانروی با سطح کارایی یکسان نیست
SAE گرانروی را مشخص می کند؛ API و ACEA به الزامات عملکردی روغن مربوط اند. مثلا 5W-30 به تنهایی تمام مشخصات روغن را بیان نمی کند. تطبیق صرف این عدد بدون بررسی سطح کارایی و تاییدیه اختصاصی سازنده، برای انتخاب روغن کافی نیست.
خاکستر سولفاته و روغن پایه گروه III و IV چه اهمیتی دارند؟
این مشخصات به انتخاب روغن سازگار کمک می کنند، اما کیلومتر تعویض را به تنهایی تعیین نمی کنند. در اصطلاح SAPS، حرف های این عبارت به خاکستر سولفاته، فسفر و گوگرد اشاره دارند. رده های مناسب ACEA برای خودروهای مجهز به فیلتر ذرات و تجهیزات تصفیه اگزوز، محدودیت های مشخصی برای این مواد دارند؛ «خاکستر کمتر» به معنی مناسب تر بودن برای تمام موتورها نیست.
در طبقه بندی روغن پایه API، گروه III شاخص گرانروی حداقل ۱۲۰ دارد و گروه IV شامل پلی آلفا اولفین ها یا PAO است. این طبقه بندی، مربوط به روغن پایه است و با رده عملکردی محصول نهایی تفاوت دارد. فرمول افزودنی ها، آزمون های عملکردی و تاییدیه محصول نهایی هم مهم اند؛ صرف نام گروه IV یا PAO دلیل افزایش خودسرانه فاصله سرویس نیست.
زمان تعویض فیلتر روغن و نکات سرویس
در همه نمونه های جدول این مقاله، فیلتر روغن همراه روغن موتور تعویض می شود. برنامه سایر مدل ها را جداگانه بررسی کنید. فیلتر باید با موتور سازگار باشد؛ یکسان بودن اندازه ظاهری برای انتخاب کافی نیست. نوع فیلتر و قطعه مصرفی در فاکتور ثبت شود تا سرویس بعدی قابل پیگیری باشد.
پس از سرویس، مقدار روغن و روش کنترل سطح باید با دستور سازنده مطابقت داشته باشد. مقدار مورد نیاز با تعویض فیلتر ممکن است با حالت بدون تعویض فیلتر فرق کند. پر کردن کل ظرف بدون توجه به ظرفیت موتور یا افزودن بالاتر از علامت حداکثر، روش درستی نیست.
در پایان، از تعمیرکار بخواهید نبود نشتی را بررسی و تاریخ، کیلومتر و مشخصات روغن را ثبت کند. اگر خودرو یادآور سرویس دارد، بازنشانی باید بعد از انجام سرویس و مطابق روش همان خودرو باشد. خاموش کردن پیام بدون انجام سرویس، موعد واقعی را تغییر نمی دهد.
علائم نیاز به بررسی روغن؛ آیا سیاه شدن کافی است؟
سیاه شدن روغن موتور به تنهایی زمان تعویض را تعیین نمی کند. از ظاهر روغن نمی توان عمر باقی مانده یا سالم بودن قطعی آن را فهمید. همچنین روشن ماندن رنگ روغن، اجازه عقب انداختن موعد ثبت شده در برنامه سرویس نیست.
به جای آزمون روغن با انگشت یا قضاوت از روی غلظت ظاهری، سوابق سرویس را بررسی کنید. اگر شکل ظاهری روغن ناگهان تغییر کرده یا با کاهش مایع خنک کننده، تغییر سطح یا بد کار کردن موتور همراه شده، موضوع را برای بررسی فنی گزارش دهید. یک نشانه ظاهری برای تشخیص قطعه خراب کافی نیست.
صدای موتور یا افت شتاب، تشخیص قطعی روغن نیست
صدای تازه، لرزش یا افت توان را صرفا با تعویض روغن توضیح ندهید. اگر موتور در حالت توقف می لرزد، علت های دیگر نیز در راهنمای علت لرزش موتور در حالت درجا توضیح داده شده اند. شروع علامت پس از سرویس را هم به تعمیرکار بگویید تا سطح، مشخصات روغن، فیلتر و نشتی بررسی شوند.
کم کردن روغن با موعد تعویض چه تفاوتی دارد؟
کم شدن سطح روغن نیاز به رسیدگی بین دو سرویس دارد؛ اضافه کردن روغن، موعد تعویض را از نو شروع نمی کند. تاریخ و کیلومتر سرویس قبلی همچنان مبنای محاسبه است. از طرف دیگر، اگر سطح روغن کم شده باشد، نباید تا رسیدن موعد سرویس آن را نادیده گرفت.
روش کنترل سطح روغن موتور
خودرو را در محل امن و هموار متوقف کنید و روش دفترچه را اجرا کنید. دمای لازم موتور و مدت انتظار پس از خاموش کردن در خودروها یکسان نیست. در مدل دارای گیج، معمولا میله را بیرون می آورند، با پارچه تمیز پاک می کنند، کامل جا می زنند و دوباره سطح را می خوانند. در خودرو دارای سنجش الکترونیکی، دستور نمایشگر ملاک است.
در صورت نیاز، روغن دارای مشخصات مجاز را به تدریج اضافه و سطح را دوباره کنترل کنید؛ از حد حداکثر عبور نکنید. میزان و کیلومتر روغن اضافه شده را یادداشت کنید. کاهش تکراری، افزایش غیرعادی سطح یا نشتی باید بررسی شود. برای «میزان طبیعی مصرف روغن» هم نمی توان یک حد مشترک برای همه موتورها اعلام کرد.
چراغ روغن روشن شد؛ سرویس لازم است یا توقف فوری؟
اگر چراغ فشار روغن هنگام کار موتور روشن شد، در اولین محل امن توقف و موتور را خاموش کنید. پیام یادآور سرویس با هشدار فشار روغن تفاوت دارد. هشدار فشار می تواند به اختلال روغن کاری مربوط باشد و با سطح عادی روی گیج هم نباید نادیده گرفته شود. چراغ روشن با سوییچ باز و موتور خاموش با روشن شدن آن حین کار موتور یک وضعیت نیست؛ توضیح نشانگر خودرو را از دفترچه بخوانید.
اگر هنگام کار موتور هشدار فشار روشن شد، در اولین محل امن توقف کنید و موتور را خاموش کنید. برای رسیدن به تعویض روغنی رانندگی را ادامه ندهید و برای آزمون، گاز ندهید. سطح روغن را فقط با رعایت شرایط ایمن و دستور خودرو کنترل کنید. وجود روغن کافی روی گیج، خرابی سیستم روغن کاری را رد نمی کند.
اگر هشدار با نشتی شدید، صدای غیرعادی یا افت سریع سطح همراه است، پیش از روشن کردن دوباره درخواست ارزیابی کنید. ممکن است انتقال خودرو لازم باشد. انتخاب روش انتقال را با وضعیت خودرو هماهنگ کنید؛ در راهنمای تعمیر در محل یا انتقال با یدک کش معیارهای تصمیم توضیح داده شده است.
برای آشنایی با ترتیب بررسی ها و کارهایی که نباید انجام دهید، راهنمای روشن شدن چراغ روغن هنگام رانندگی را بخوانید.
چک لیست ثبت سرویس و تعیین نوبت بعدی
برای آن که سرویس بعدی وابسته به حدس نباشد، یک یادداشت ثابت در تلفن یا دفتر سرویس داشته باشید. این اطلاعات را پس از هر تعویض ثبت کنید:
- تاریخ سرویس و کیلومتر خودرو در همان روز.
- نام محصول، گرانروی و استانداردهای روغن مصرف شده.
- مقدار روغن و مشخصات فیلتر نصب شده.
- موعد بعدی براساس زمان و کیلومتر برنامه معتبر خودرو.
- الگوی استفاده مانند ترافیک روزانه، مسیر کوتاه یا کارکرد طولانی درجا.
- هر نشتی، هشدار یا مقدار روغن اضافه شده بین دو سرویس.
پیش از سفر، ببینید مسیر رفت و برگشت شما از موعد بعدی عبور می کند یا نه. اگر موعد در طول سفر فرا می رسد، برای سرویس برنامه ریزی کنید. بررسی روغن یکی از موارد چک لیست سفر با خودرو است و جای کنترل لاستیک، ترمز و مایع خنک کننده را نمی گیرد.
برای مشکل روغن موتور در تهران چه کمکی بگیریم؟
برای سرویس برنامه ریزی شده، با مرکز سرویس متناسب با خودرو و شرایط گارانتی هماهنگ کنید. اگر خودرو در مسیر دچار نشتی یا هشدار فشار شده است، ابتدا محل توقف و وضعیت موتور اهمیت دارد. هنگام درخواست کمک، مدل خودرو، موقعیت، نوع چراغ، صدای همراه و زمان آخرین سرویس را اعلام کنید.
برای ارزیابی اولیه می توانید از مکانیک سیار تهران کمک بگیرید. امکان رفع مشکل در محل پس از بررسی مشخص می شود؛ اگر ادامه کار موتور خطر آسیب دارد، حمل خودرو انتخاب مناسب تری است. برای هشدار فشار روغن، وعده رفع مشکل با یک تعویض روغن ساده قابل اتکا نیست.
سوالات متداول درباره زمان تعویض روغن موتور
روغن موتور هر چند کیلومتر باید تعویض شود؟
در نسخه های بررسی شده، رانا، تارا و سمند در شرایط عادی هر ۱۰٬۰۰۰ کیلومتر و در شرایط سخت هر ۵٬۰۰۰ کیلومتر سرویس می شوند. برای شاهین توربو این اعداد ۵٬۰۰۰ و ۴٬۰۰۰ کیلومتر هستند. محدودیت زمانی و محدوده کاربرد هر ردیف جدول را هم رعایت کنید.
اگر ماشین کم کار کند، باز هم تعویض روغن لازم است؟
بله، محدودیت زمانی برنامه سرویس همچنان باید رعایت شود. کم بودن کیلومتر اجازه عبور از موعد زمانی تعیین شده برای خودرو را نمی دهد.
روغن موتور هر چند ماه باید عوض شود؟
در برنامه بررسی شده رانا، تارا و سمند، یک سال در شرایط عادی و شش ماه در شرایط سخت؛ در شاهین توربو بررسی شده، شش ماه در هر دو حالت. اگر کیلومتر سرویس زودتر برسد، منتظر پایان این مدت نمانید.
آیا روغن سنتتیک اجازه تعویض دیرتر می دهد؟
فقط در محدوده ای که سازنده خودرو با روغن دارای مشخصات لازم تایید کرده است. عنوان سنتتیک روی ظرف به تنهایی مجوز افزایش فاصله سرویس نیست.
سیاه شدن روغن موتور یعنی باید آن را عوض کنیم؟
خیر، رنگ به تنهایی کافی نیست. موعد سرویس، مشخصات روغن و علائم همراه را بررسی کنید. رنگ روشن هم سالم بودن قطعی روغن را ثابت نمی کند.
با اضافه کردن روغن، زمان تعویض از نو محاسبه می شود؟
خیر. اصلاح سطح جای تعویض دوره ای نیست و تاریخ و کیلومتر آخرین سرویس همچنان مبنای برنامه باقی می ماند.
فیلتر روغن را چه زمانی تعویض کنیم؟
طبق برنامه سازنده خودرو؛ اگر سرویس روغن و فیلتر همزمان تعریف شده است، هر دو را با هم انجام دهید و فیلتر سازگار با موتور انتخاب کنید.
با روشن شدن چراغ روغن می توان تا تعمیرگاه رانندگی کرد؟
اگر هشدار فشار روغن هنگام کار موتور روشن شده، در اولین محل امن توقف و موتور را خاموش کنید. برای رسیدن به تعمیرگاه ادامه ندهید و پیش از روشن کردن دوباره درخواست بررسی کنید.
منابع و نکته فنی
منابع جدول، نسخه های دفترچه سازندگان هستند که روی وب سایت های ثالث میزبانی می شوند؛ دامنه میزبان به معنی مرجع بودن نظر فروشگاه نیست. اعداد از بخش سرویس و نگهداری خود دفترچه استخراج شده اند:
- دفترچه رانا / رانا پلاس؛ جدول روغن و فیلتر و دستور شرایط سخت.
- دفترچه تارا، نسخه ۱۶ اسفند ۱۴۰۳؛ بخش سرویس ها.
- دفترچه سمند XU7 و EF7؛ جدول روغن و فیلتر و توضیح شرایط سخت.
- دفترچه شاهین با شناسه ۱۴۰۳۰۳۲۱؛ برنامه شرایط عادی و سخت.
برای توضیح روغن پایه، راهنمای فنی ExxonMobil و برای مفهوم SAPS و سازگاری با تصفیه اگزوز، سند رده بندی روغن های ACEA بررسی شده اند. دستور فعلی خدمات پس از فروش مربوط به خودروی شما بر نسخه های قدیمی تر دفترچه مقدم است.

